22 tháng 7 2015

Bình giảng đoạn thơ trong bài Việt Bắc

Đề 6: Bình giảng đoạn thơ sau đây trong bài “Việt Bắc” của Tố Hữu
                           …Những đường Việt Bắc của ta
                        Đêm đêm rầm rập như là đất rung
                             Quân đi điệp điệp trùng trùng
                        Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan
                              Dân công đỏ đuốc từng đoàn
                        Bước chân nát đá, muôn tàn lửa bay
                              Nghìn đêm thăm thẳm sương dày
                        Đèn pha bật sáng như ngày mai lên
                                                         (Văn học 12, tập I, trang 156)
ĐÁP ÁN - HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
I. Giới thiệu vài nét về bài thơ, đoạn thơ
1. Bài thơ ra đời ở một thời điểm đặc biệt: tháng 10 năm 1954, khi Trung ương Đảng, Chính phủ, Bác Hồ và cán bộ kháng chiến giã từ Việt Bắc về với Thủ đô Hà Nội, bài thơ “Việt Bắc” trở thành bản anh hùng ca, bản tình ca về “Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng” của Cách mạng và cuộc kháng chiến chống Pháp. Trong từng chặng đường phát triển của Cách mạng và kháng chiến, Tố Hữu đã viết nên nhiều đoạn thơ hùng tráng mang đậm chất sử thi, cảm hứng lãng mạn.
2. Đoạn thơ này nằm ở phần gần cuối của đoạn trích trong sách giáo khoa lớp 12. Ý bao trùm cả đoạn thơ là cảm hứng hào hùng về đất nước và con người Việt Nam ra trận với khí thế và sức mạnh vô địch của cuộc chiến tranh nhân dân vĩ đại.
II. Phân tích - bình giảng đoạn thơ
1. Niềm tự hào về không khí hùng tráng của cả nước đang ra trận.
Bức tranh là cả một đất nước đang ra trận thể hiện qua hình ảnh những nẻo đường trên chiến khu Việt Bắc. Cảm hứng về sức mạnh tiến công được thể hiện qua nhóm từ “Những đường Việt Bắc” và cảm hứng làm chủ được xác định bằng từ  “của ta”; không khí sôi động qua từ láy “rầm rập” và biện pháp so sánh có phần cường điệu: “như là đất rung”.
1. Cảm hứng hào hùng về sức mạnh vô địch của khối đoàn kết toàn dân trong kháng chiến.
- Hình ảnh về sự trưởng thành lớn mạnh, về lực lượng hùng hậu của quân đội ta trong kháng chiến. Chú ý phân tích từ láy “điệp điệp trùng trùng”. Nó gợi cho người đọc đoàn quân ra trận nối dài vô tận và hùng vĩ như thiên nhiên sông núi. Hình ảnh đầu súng nhấp nhô, lấp lánh sao trời, “bạn cùng mũ nan” rất giàu màu sắc tạo hình, vừa có ý nghĩa cụ thể, vừa có tính chất tượng trưng…
- Hình ảnh những đoàn dân công ngày đêm bền bỉ tiếp lương, tải đạn ra chiến trường cũng tràn đầy khí thế tiến công và tràn ngập niềm vui như quang cảnh của một đêm hội hoa đăng “Dân công đỏ đuốc từng đoàn”; “Bước chân nát đá”, cái khí phách này chỉ tìm thấy trong các truyện thần thoại như Thánh Gióng, Sơn Tinh, Thuỷ Tinh…
Với một đoạn thơ ngắn mà tác giả đã dùng hàng loạt điệp từ, từ láy gợi nên những hình ảnh, âm thanh đầy ấn tượng, khiến cho độc giả chúng ta như tận mắt trông thấy được khí thế hành quân hối hả, không ngừng của những đoàn người tiến ra mặt trận. Đặc biệt, nhịp thơ 2/2 như những bước chân mạnh mẽ, oai hùng của cả một dân tộc đang tiến công với sức mạnh, khí thế như “trúc chẻ tro bay”.
3. Cảm hứng tự hào về tương lai tất thắng của cuộc kháng chiến trường kì gian khổ. Chú ý cách xây dựng hình ảnh đối lập (giữa “Nghìn đêm thăm thẳm sương dày” với “Đèn pha bật sáng như ngày mai lên”) đã làm nổi bật được sự trưởng thành vượt bậc của quân ta và niềm tin tất thắng của những người ra trận hôm nay.
4. Về nghệ thuật đặc sắc của đoạn thơ: Ngoài những điều đã phân tích ở trên, chúng ta thấy nét độc đáo về nghệ thuật của đoạn thơ còn được thể hiện ở sự quan sát đi từ cái chung, cái khái quát đến cụ thể, bằng các giác quan: thính giác, thị giác.
III. Kết luận:

Đoạn thơ là bức tranh hoành tráng về khí thế của một dân tộc anh hùng, về sức mạnh vô song của cuộc chiến tranh nhân dân vĩ đại. Trong cảm hứng hào hùng, Tố Hữu đã tái hiện thành công một thời kì đáng ghi nhớ của lịch sử dân tộc.

0 nhận xét:

Đăng nhận xét