24 tháng 7 2015

Phân tích khổ thơ thứ tư bài Tràng giang

Đề 4: Phân tích, bình giảng khổ thơ thứ tư trong bài thơ “Tràng giang” của Huy Cận:
                                       “Lớp lớp mây cao đùn núi bạc
                                       Chim nghiêng cánh nhỏ: bóng chiều sa.
                                       Lòng quê dợn dợn vời con nước,
                                       Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà

ĐÁP ÁN - HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
I. Giới thiệu vài nét về tác giả, tác phẩm, vị trí đoạn thơ (Xem những đề trước)
II. Phân tích
Ý chính khổ thơ: Thiên nhiên vào buổi chiều tà kì vĩ, đẹp nhưng thấm đượm nỗi buồn nhân thế, “buồn sông núi” gợi nhớ quê hương.
1. Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên của buổi chiều tà trên “tràng giang” kì vĩ bao la đẹp nhưng thấm một nỗi buồn cô đơn rợn ngợp.
- Hình ảnh thơ có sự tương phản giữa cái hùng vĩ của mây trời với cái nhỏ nhoi, mông lung của cánh chim.
- Các từ láy “lớp lớp”, “đùn đùn” diễn tả mây trời rất sinh động. Phải chăng, hình ảnh thơ còn diễn tả nỗi sầu của thi sĩ đã dâng lên trùng trùng lớp lớp, tràn ngập cả bầu trời?
- Thơ ca cổ điển xưa nay diễn tả cảnh chiều tà thường vờn vẽ một vài hình ảnh cánh chim: “Chim hôm thoi thót về rừng” (Nguyễn Du). Ở đây câu thơ của Huy Cận cũng có hình ảnh cánh chim. Nhưng là cánh chim xuất hiện trong thế đối lập với mây trời hùng vĩ bao la. Đúng là cánh chim trong thơ mới. Nó nhỏ nhoi, đơn chiếc và mông lung hơn…
2. Hai câu sau: Nỗi nhớ quê hương, tình yêu Tổ quốc
- Thơ Huy Cận mang đậm ý vị cổ điển: cổ điển ở hình ảnh con người một mình đứng trước cái không gian trời rộng, sông dài, trước cái thời gian buổi chiều tà lặng lẽ. Ý vị cổ điển càng được tô đậm ở câu cuối này. Nó toát ra từ một ý thơ Đường:
                                       “Lòng quê dợn dợn vời con nước,
                                       Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà
Dợn dợn” diễn tả chuyển động uốn lên, uốn xuống nhẹ nhàng không dứt của mặt nước khi bị xao động, “vời” là xa… Nó diễn tả sóng lan xa, vừa gợi nỗi buồn lạnh lẽo trải ra vời vợi không nơi bám víu.
Không khói… nhớ nhà”. Nó làm ta nhớ tới câu thơ nổi tiếng của Thôi Hiệu:
                           “Nhật mộ hương quan hà xứ thị
                           Yên ba giang thượng sử nhân sầu
Tản Đà dịch là :
                           “Quê hương khuất bóng hoàng hôn
                           Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai

Người xưa nhìn khói sóng mơ màng trên sông mà gợi nỗi nhớ nhà đã đành, còn Huy Cận không cần khói hoàng hôn mà vẫn thấy nhớ nhà da diết. Thì ra niềm thương nhớ quê hương của Huy Cận còn mãnh liệt, cao độ, thường trực hơn: sông càng vời rộng càng buồn nhớ quê hương da diết, cháy bỏng. Đây là một tâm trạng khá phổ biến của cả một tầng lớp thanh niên tiểu tư sản bấy giờ. Nhà văn Nguyễn Tuân luôn luôn có cảm giác “Thiếu quê hương”. Còn nhà thơ Tố Hữu thì “Sống giữa quê hương mà bơ vơ như kiếp đi đày”.

0 nhận xét:

Đăng nhận xét