21 tháng 7 2015

Phân tích nội dung bản Tuyên ngôn độc lập

Đề 11: Anh (chị) hãy phân tích nội dung  “Tuyên ngôn độc lập” của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
SÁCH HAY ÔN THI ĐẠI HỌC MÔN VĂN (MỜI BẠN XEM TẠI ĐÂY)
ĐÁP ÁN - HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
      I. Giới thiệu vài nét về tác phẩm
            “Tuyên ngôn độc lập” được Bác Hồ trịnh trọng đọc trước toàn thể đồng bào và toàn thế giới tại Quảng trường Ba Đình lịch sử sáng ngày mùng 2 tháng 9 năm 1945 đã khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Đây là một văn kiện lịch sử vô giá, một văn kiện chính trị quan trọng, là kết quả cuộc đấu tranh cách mạng suốt gần một thế kỉ của dân tộc ta chống thực dân Pháp. Về nội dung, khi phân tích “Tuyên ngôn độc lập”, ta cần chú ý phân tích các phần sau:
            II. Nội dung bản Tuyên ngôn
            1. Phần mở đầu: “Tuyên ngôn độc lập” khẳng định chân lí lớn lao và vĩnh cửu muôn đời là con người phải được tự do, dân tộc phải được độc lập. Tác giả liên hệ đến “Tuyên ngôn Độc lập” năm 1776 của nước Mĩ và “Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền” của Cách mạng Pháp năm 1791, những áng văn bất hủ chứng minh chân lí đó. Thực dân Pháp, phát xít Nhật ngày nay đã chống lại những quyền chân chính đó của con người.
            2. “Tuyên ngôn độc lập” lên án tội ác của bọn thực dân Pháp về kinh tế, chính trị, xã hội đàn áp thẳng tay, chém giết những người yêu nước thương nòi đến việc đầu độc dân tộc ta bằng thuốc phiện, rượu cồn, bóc lột, chiếm đoạt ruộng đất, hầm mỏ, nguyên liệu, bày đặt hàng trăm thứ thuế vô lí.
            3. Lên án hành động hèn nhát, bán rẻ Đông Dương cho phát xít Nhật của thực dân Pháp. Sự kiện mùa thu năm 1940, Nhật vào Đông Dương, Pháp dâng Đông Dương cho Nhật để Nhật mở căn cứ đánh Đồng minh. Ngày 09-03-1945, Nhật đảo chính Pháp “Trong năm năm, chúng đã bán nước ta hai lần cho Nhật”. Từ mùa thu năm 1940, nước ta đã là thuộc địa của Nhật và “Sự thật là dân ta đã lấy lại nước Việt Nam từ tay Nhật, chứ không phải từ tay Pháp”.
            4. Bản Tuyên ngôn đã điểm lại và ngợi ca cuộc đấu tranh bền bỉ, không ngừng để giành quyền độc lập của nhân dân ra qua nhiều cuộc khởi nghĩa của các nhà yêu nước, anh hùng. Cho đến Cách mạng tháng Tám, nhân dân ta lại đứng về phe Đồng minh chống phát xít Nhật. Từ đó tuyên bố chấm dứt chế độ thực dân, xoá bỏ những đặc quyền của Pháp trên đất nước Việt Nam. Và Tuyên ngôn đã khẳng định quyền tự do độc lập của dân tộc Việt Nam, không phải chỉ là khả năng, mà là hiện thực “Nước Việt Nam có quyền hưởng tự do, độc lập, và sự thật đã trở thành một nước tự do, độc lập. Cả dân tộc quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mệnh và của cải để bảo vệ nền độc lập, tự do của Tổ quốc”.
            III. “Tuyên ngôn độc lập” là một văn kiện lịch sử có giá trị về nhiều mặt
            1. Về mặt lịch sử, chính trị, tư tưởng: “Tuyên ngôn độc lập” là một văn kiện lịch sử , đúc kết nguyện vọng sâu xa của dân tộc Việt Nam về quyền độc lập, tự do. Bản “Tuyên ngôn độc lập” là kết quả của bao nhiêu máu đã đổ, bao nhiêu tính mệnh đã hi sinh của những con người anh dũng của Việt Nam” (Trần Dân Tiên).
            Bản “Tuyên ngôn độc lập” đã tuyên bố chấm dứt chế độ thực dân phong kiến ở Việt Nam và mở ra một kỉ nguyên mới cho dân tộc ta: “Kỉ nguyên độc lập, tự do”, kỉ nguyên “nhân dân làm chủ đất nước” (trước đây trong lịch sử đã có một vài áng văn thơ mang tinh thần tuyên ngôn như thơ “Thần” của Lý Thường Kiệt, “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi).
            2. Về mặt pháp lí: Tuyên ngôn có giá trị luật pháp, là bản cáo trạng đanh thép, là áng văn có giá trị pháp lí, lập luận vững chắc, thuyết phục.
            3. Về mặt nhân văn: Là văn kiện bênh vực quyền dân tộc gắn liền với quyền con người nên có giá trị nhân bản cao cả.

            4. Về mặt nghệ thuật: “Tuyên ngôn độc lập” không chỉ có giá trị nội dung to lớn, sâu sắc, đã nêu cao truyền thống yêu nước, truyền thống nhân đạo của con người Việt Nam mà còn có giá trị văn học đặc sắc. Đây là một áng văn chính luận mẫu mực. Dung lượng tác phẩm ngắn gọn, cô đọng, gây ấn tượng sâu sắc. Kết cấu tác phẩm mạch lạc, chặt chẽ, chứng cứ cụ thể, xác thực, lập luận sắc bén, giàu sức thuyết phục. Ngôn ngữ tác phẩm chính xác, gợi cảm; giọng văn khi lâm li thống thiết, khi hùng hồn, mạnh mẽ vừa thức tỉnh lí trí, vừa lay động trái tim người nghe, người đọc.

1 nhận xét: