25 tháng 7 2015

Ý nghĩa của hai loại ánh sáng xuất hiện trong truyện Hai đứa trẻ

Đề 2: Trong bóng đêm tràn ngập phố huyện ở truyện ngắn “Hai đứa trẻ” của Thạch Lam, anh (chị) thấy có những loại ánh sáng nào xuất hiện? Nhà văn đặc biệt quan tâm đến hai loại ánh sáng nào? Chúng được toả ra sao? Ý nghĩa của hai loại ánh sáng đó trong việc thể hiện tâm trạng nhân vật Liên?
SÁCH HAY MÔN VĂN ÔN THI ĐẠI HỌC: XEM MUA TẠI ĐÂY!

ĐÁP ÁN - HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
Đây là loại đề yêu cầu thí sinh trả lời theo các câu hỏi đã được đặt ra trong đề. Vì vậy, muốn giải quyết, triển khai các ý của đề bài, học sinh chỉ cần vận dụng những hiểu biết đầy đủ và đúng đắn về tác phẩm. Từ đó, vận dụng những kiến thức ấy, lần lượt giải đáp các câu hỏi để làm nổi bật chủ đề của đề bài. Đối với đề trên đây, chúng ta trình bày như sau:
I. Giới thiệu vài nét tác giả, tác phẩm và chi tiết ánh sáng
1. Thạch Lam (1910-1942) là một cây bút truyện ngắn xuất sắc. “Hai đứa trẻ” rút từ tập truyện “Nắng trong vườn”- 1938 là tác phẩm tiêu biểu cho đời văn và phong cách của ông.
2. “Hai đứa trẻ” là tác phẩm có cốt truyện đơn giản tới mức hầu như không có truyện. Tuy nhiên, dưới ngòi bút của Thạch Lam, tác phẩm không hề nhạt nhẽo, trái lại rất ám ảnh, thấm thía, đầy dư vị. Có được điều đó là nhờ Thạch Lam rất tinh tế trong việc khám phá ra các chi tiết bình dị mà giàu ý nghĩa thẩm mĩ của đời sống. Một trong những chi tiết đắt giá đó là chi tiết ánh sáng trong truyện.

II. Phân tích các loại ánh sáng của tác phẩm
A. Trong bóng đêm, kể từ “Trời nhá nhem tối” cho đến hết truyện (không kể ánh sáng mặt trời) đã có các loại ánh sáng sau đây xuất hiện:
1. “Ngọn đèn con” của hàng nước mẹ con chị Tý.
2. “Ánh sáng vàng lơ lửng” của “cái bếp lửa của bác Siêu
3. “Ngọn đèn con của Liên”, “ngọn đèn vặn nhỏ, thưa thớt từng hột sáng lọt qua phên nứa”.
4. Một “khe ánh sáng” lọt từ cửa để hé.
5. Vòm trời hàng ngàn ngôi sao “lấp lánh”.
6. Ánh sáng ghi ga “ngọn lửa xanh biếc; sát mặt đất như ma trơi”.
7. Ánh đèn lồng lung lay cái bóng dài “của mấy người làm công đi đón chủ”.
8. Cuối cùng là ánh sáng đèn tàu chạy qua phố huyện trong đêm với “các toa đèn sáng trưng, chiếu ánh sáng cả xuống đường”.
B. Nhà văn đặc biệt quan tâm đến hai loại ánh sáng:
1. Ánh sáng từ “ngọn đèn con” của hàng nước mẹ con chị Tý.
2. Ánh sáng đoàn tàu vụt qua phố huyện “với các toa đèn sáng trưng
C. Hai thứ ánh sáng đó được Thạch Lam diễn tả ra sao?
1. Ánh sáng từ “ngọn đèn con” chị Tý
- Ngọn đèn con leo lét hiu hắt “chỉ chiếu sáng một vùng đất nhỏ” luôn luôn bị bủa vây bởi bóng đêm dày đặc của phố huyện.
- Khi chị em Liên lặng nhìn các vì sao thì cảm thấy “vũ trụ thăm thẳm bao la”… “đầy bí mật và xa lạ” với chúng, chúng lại “chúi nhìn về mặt đất” và chúng thấy ngọn đèn của chị Tý “lay động” toả ra “quầng sáng thân mật chung quanh”.
- Cái hàng nước của chị Tý với “ngọn đèn con” ánh sáng lay lắt dường như là nơi hội tụ của cả phố huyện trong đêm tối.
- Ánh sáng “ngọn đèn con” của chị Tý xuất hiện từ đầu phần chính của tác phẩm đến cuối tác phẩm. Tác giả đã trở đi trở lại ngọn đèn này (có người nói 7 lần, nhưng thực ra là 5 lần). Lần cuối, sau khi đoàn tàu và ánh sáng của nó chìm vào bóng tối thì hình ảnh “chiếc đèn con của chị Tý” đi vào giấc ngủ của Liên và Liên cảm thấy mình “sống giữa bao nhiêu sự xa xôi”…
2. Ánh sáng đoàn tàu xuất hiện ở phần cuối của truyện:
- Để chuẩn bị cho sự xuất hiện của ánh sáng này, nhà văn đã tả ở các phần trước: ánh sáng nhỏ bé, lay lắt, vật vờ trong đêm tối phố huyện, để tô đậm thêm bóng đêm, bóng tối.
- Ánh sáng của đoàn tàu được Thạch Lam mô tả khác thường: bừng sáng trắng, ánh sáng vận động theo đoàn tàu, đèn sáng trưng, lấp lánh khác thường, khác hẳn với những leo lét vật vờ của những “đốm” sáng “hột” sáng nhỏ nhoi trên các phố, khác hẳn với ánh sáng các vì sao xa xôi của vũ trụ thăm thẳm.
- Nhưng rồi chiếc tàu cùng với ánh sáng lấp lánh của nó cũng “đi vào đêm tối”, “cái chấm nhỏ của chiếc đèn xanh treo trên toa sau cùng cũng khuất dần” trong mắt hai chị em.
E. Ý nghĩa của hai loại ánh sáng đó trong việc thể hiện tâm trạng của hai chị em Liên:
- Ánh sáng ngọn đèn con chị Tý trở đi trở lại nhiều lần và đi vào trong giấc ngủ của Liên như một ám ảnh tâm lí. Đó là ánh sáng biểu trưng cho cuộc sống thực tại: Nhỏ nhoi, leo lét, hiu hắt, quẩn quanh đầy buồn chán, bế tắc của chị em Liên cũng như những con người nhỏ bé khác của phố huyện.
- Khi đối diện với vũ trụ thăm thẳm, bao la đầy bí ẩn, với ngàn ngôi sao lấp lánh, Liên “mỏi trí nghĩ” và cảm thấy ngọn đèn con của chị Tý toả ra “một quầng sáng thân mật”. Điều này có ý nghĩa sẽ làm thức dậy những khao khát mong đợi một cái gì tươi sáng cho sự sống buồn chán, bế tắc của chị em Liên.
- Ánh sáng đoàn tàu vụt qua phố huyện với “các toa đèn sáng trưng…” của nó là nỗi khát khao đợi chờ của Liên trong bóng tối của phố huyện, ánh sáng ấy cũng là ánh sáng của khát vọng, của ước mơ một cuộc sống tươi sáng, đẹp đẽ hơn. Đó là khát vọng thay đổi cuộc sống, thường xuyên ám ảnh Liên. Nhưng khát vọng rồi cũng thành vô vọng vì “chiếc tàu đi vào đêm tối” thì bóng đêm lại trùm lên phố huyện, trùm lên những con người, những cuộc đời bé nhỏ, hiu hắt âm u đó.
Tiểu kết:
Một ánh sáng bé nhỏ, lay lắt, quẩn quanh bị bao vây bởi không gian dày đặc bóng tối. Một ánh sáng rực rỡ, huy hoàng, sáng loé lên rồi cũng chìm vào bóng tối. Hai thứ ánh sáng đó cùng góp phần tô đậm hơn bóng tối, từ một không gian tự nhiên thành biểu tượng không gian xã hội bao vây con người, cản trở khát vọng cuộc sống tươi sáng, hạnh phúc của họ.
Truyện ngắn của Thạch Lam giàu chất thơ, đầy ám ảnh và dư vị nhờ cái tâm và cái tài của ông. Chính cái tài và cái tâm ấy đã giúp ông phát hiện ra nhiều chi tiết đơn sơ mà giàu ý nghĩa thẩm mĩ để diễn tả được những biến thái tinh vi của hồn người. Nói cách khác chi tiết “ánh sáng” mà ta phân tích trên đây là một chi tiết nghệ thuật rất Thạch Lam.


0 nhận xét:

Đăng nhận xét