01 tháng 8 2015

Bình giảng khổ đầu trong Tiếng hát con tàu


Đề 3: Phân tích - bình giảng 4 câu thơ đề từ trong bài “Tiếng hát con tàu” của Chế Lan Viên:
“Tây Bắc ư? Có riêng gì? Tây Bắc
 Khi lòng ta đã hóa thành những con tàu
Khi Tổ quốc bốn bề lên tiếng hát
Tâm hồn ta là Tây Bắc, chứ còn đâu”.

ĐÁP ÁN – HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

I. Giới thiệu vài nét về tác giả và bài thơ : 
1. Chế Lan Viên (1920-1989) là một nhà thơ nổi tiếng của phong trào thơ Mới (1930-1945). Sau này, ông tham gia cách mạng và trở thành thơ lớn của nền thơ ca hiện đại. Thơ Chế Lan Viên có phong cách rõ rệt và độc đáo, nổi bật là chất suy tưởng triết lí mang vẻ đẹp trí tuệ và sự đa dạng, phong phú của thế giới hình ảnh được sáng tạo bởi một ngòi bút thông minh, tài hoa.
  2. “Tiếng hát con tàu” là tiếng hát của một tâm hồn thơ thể hiện khát vọng mãnh liệt trở về với nhân dân đất nước cũng là tìm về nơi ngọn nguồn sáng tạo nghệ thuật của nhà thơ. Bài thơ được thể hiện bằng những tình cảm vừa sôi nổi, vừa lắng đọng những suy ngẫm và cảm nhận đời sống qua trải nghiệm của tác giả sau nhiều năm tháng.
II. Phân tích – bình giảng khổ thơ:
 1. Với phong cách trí tuệ độc đáo, ngay câu thơ mở đầu, Chế Lan Viên đã tạo nên một câu thơ đặc sắc: một câu hỏi để xoáy vào tâm hồn người đọc: “Tây Bắc ư?” và một câu trả lời hàm súc, đầy tính khẳng định. Tây Bắc, ngoài nghĩa cụ thể của một vùng đất, còn là biểu tượng gợi nghĩ đến mọi miền xa xôi của Tổ quốc, nơi có cuộc sống gian lao mà nặng nghĩa tình của nhân dân, nơi đã ghi dấu  không thể nào quên của đời người trải qua cuộc kháng chiến oanh liệt, nơi đã vẫy gọi đi tới, lời giục giã, mời gọi ra đi, lên Tây Bắc cũng chính là trở về với chính lòng mình.
2. Khi lòng anh “đã hóa những con tàu” và tiếng hát của con tàu hòa nhập cùng khúc hát xây dựng rộn ràng bốn bề Tổ quốc thì chính là lúc người nghệ sĩ có thể soi vào lòng mình mà thấy được cả đất nước, nhân dân: “Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu?”
3. Nhà thơ ý thức rất rõ ràng về vai trò quyết định của hiện thực đời sống, nhưng không coi nhẹ vai trò chủ thể của người nghệ sĩ trong sáng tạo nghệ thuật. Những câu thơ tưởng như có sự mâu thuẫn: “Lòng ta đã hóa những con tàu” rồi lại “Tâm hồn ta là Tây Bắc chứ còn đâu?”, nhưng kì thực là hợp lí thống nhất một cách chặt chẽ trong quy luật tư tưởng và sáng tạo nghệ thuật. Đúng là chủ thể, khách thể, nội tâm và ngoại cảnh, hướng ngoại và hướng nội, cái “tôi” và cái “ta”, tất cả đều có thể tìm thấy sự hòa hợp thống nhất trong hình ảnh thơ giản dị mà rất sâu sắc của Chế Lan Viên.
Kết luận
Về với Tây Bắc là về với tâm hồn mình, nỗi mong chờ của Tây Bắc cũng chính là nỗi mong nhớ của tâm hồn mình. Hai sự đồng nhất nói trên đã trở thành sự thống nhất biện chứng trong tâm hồn thơ Chế Lan Viên. Vì vậy, bốn câu thơ đề từ trên đã kết tinh, tiêu biểu cho cả bài thơ “Tiếng hát con tàu”.

0 nhận xét:

Đăng nhận xét