15 tháng 8 2015

Bình giảng đoạn thơ thư năm bài Tây tiến

Câu 2.1: Bình giảng đoạn thơ sau trong bài “Tây Tiến” của Quang Dũng.
“Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có thấy dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”
                                                                 Bài làm
 Mỗi dân tộc, mỗi một vùng đất khi ta đã đi qua đều để lại dấu ấn trong hoài niệm. Dân tộc Việt Nam với hai cuộc kháng chiến trường kì và gian khổ đã trở thành xúc cảm của biết bao nhà văn, nhà thơ khi họ hoài niệm về vùng đất mình đã đi qua. Với Quang Dũng cũng vậy, mảnh đất Tây Bắc cùng đoàn quân Tây Tiến đã trở thành dòng hoài niệm trong kí ức của nhà thơ, để rồi từ đó nhà thơ viết nên “Tây Tiến”, bằng một ngòi bút tài hoa lãng mạn của người nghệ sĩ.
Bài thơ viết năm 1948 tại Phù Lưu Chanh trong ơỗi nhớ về Tây Tiến, lúc đầu bài thơ có tên là “Nhớ Tây Tiến” sau đổi thành “Tây Tiến”, song cả bài thơ vẫn là nỗi nhớ trào dâng mãnh liệt của nhà thơ. Khổ thơ sau thể hiện tập trung nỗi nhớ ấy về cảnh, về người dưới những nét bút tài hoa của người nghệ sĩ.
“Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”
Nỗi nhớ ấy đưa nhà thơ trở lại vùng biên giới Tây Bắc của Tổ quốc với địa danh Châu Mộc thân quen. “Chiều sương ấy” – khoảng thời gian tưởng như không xác định, xong thực chất lại là khoảng thời gian cụ thể của lòng người. Có thể là thời điểm đánh dấu của một xúc cảm, một lay động trong lòng nhà thơ. Phải chăng cảm xúc ấy chính là thời điểm nhà thơ nhớ về hồn lau, là dáng người nơi miền sơn cước.
      “ Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
      Có nhớ dáng người trên độc mộc”
Câu thơ:  “Có thấy hồn lau nẻo bên bờ” tưởng như mơ hồ tả cảnh, song lại rất cụ thể để nói tình. Với tâm trạng nhớ nhung da diết ấy, Quang Dũng đã nắm bắt cả “hồn lau nẻo bến bờ” nhưng qua đó lại cho ta thấy tâm hồn cảm xúc của người nghệ sĩ. Trong đỉnh cao của nỗi nhớ, quên đi hiện tại, trở về với quá khứ, Quang Dũng đã nhớ được cụ thể đến từng chi tiết cảnh vật và con người nơi đây.
      “Có nhớ dáng người trên độc mộc”
Vẻ đẹp của cảnh gắn liền với vẻ đẹp của con người. Lại một lần nữa, ta hiểu rằng với cái bóng dáng người tưởng như mơ hồ nhưng trong kí ức của nhà thơ phải chăng là cụ thể.
“Có thấy”, “có nhớ” hai từ biêu hiện của nỗi nhớ nhung đã diễn tả được nỗi nhớ, được tâm trạng của nhà thơ, của một tâm hồn thi sĩ.
Chế Lan Viên đã từng viết:
      “Khi ta ở chỉ là nơi đất ở
      Khi ta đi đất đã hóa tâm hồn”
Điều đó phải chăng chính là quy luật của cuộc sống, quy luật của tình người. Khi xa thì nhớ, khi xa bỗng hiểu rằng vùng đất ấy, mảnh vườn ấy, con người ấy là gần gũi, là thân thương. Mảnh đất tưởng vô hồn, nhưng nó lại lưu giữ một tình người đẹp đẽ, một dấu ấn không thể phai mờ. Với Quang Dũng, không nằm ngoài quy luật ấy. Hơn thế nữa, ông lại là một thi nhân có tâm hồn nhạy cảm. Chính vì vậy, mảnh đất mà đoàn quân Tây Tiến đã đi qua trở thành dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn nhà thơ.
Có lẽ vì thế mà tất cả đều mang hồn thơ của thi sĩ:
      “Có thấy hồn lau nẻo bến bờ”
Câu thơ cuối đoạn thể hiện thành công tài năng của thi sĩ:
      “Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”
“Hoa đong đưa” đọc lên ta thấy cái tình tứ của con người. Một con người với tâm hồn lãng mạn và tài hoa mới viết lên được vần thơ như thế. Câu thơ diễn tả vẻ đẹp của thiên nhiên một cách nhẹ nhàng, tinh tế.
Với bút pháp lãng mạn, cái nhìn tài hoa, Quang Dũng đã chụp trong thơ một hình ảnh thi vị và độc đáo.
      “Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”
Câu thơ bảy tiếng có tới năm tiếng là thanh bằng: “trôi dòng”, “hoa đong đưa”. Hai tiếng có thanh trắc “nước lũ” xen vào giữa, khiến ta liên tưởng tới một giai điệu nhẹ nhàng, tinh tế. Câu thơ như một dòng chảy đậm đà xúc cảm, tinh tế, nhẹ nhàng thấm sâu vào lòng người.

Cả khổ thơ là sự tập trung của nỗi nhớ. Tâm hồn của người nghệ sĩ rung cảm trước thiên nhiên, nhưng lại là thiên nhiên trong quá khứ. Chứng tỏ vùng đất ấy, con người ấy, đã là một phần sự sống, một nơi lưu giữ tình cảm, cảm xúc của nhà thơ. Trong những năm kháng chiến chống Pháp trường kì, “Tây Tiến” của Quang Dũng như một khúc nhạc xanh mãi ngân vang tha thiết, mà khổ thơ trên chính là một nốt nhạc mãi ngân vang réo rắt trong lòng người đọc.

0 nhận xét:

Đăng nhận xét