01 tháng 8 2015

Hoàn cảnh ra đời bài thơ Bên kia sông Đuống

Đề 1: Hãy trình bày hoàn cảnh ra đời bài thơ “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm. Hoàn cảnh đó đã giúp anh (chị) hiểu gì thêm về tác phẩm trên.
(Ghi chú: Câu 1 (2 điểm) đề thi khối D toàn quốc năm 2002)

ĐÁP ÁN - HƯỚNG DẪN LÀM BÀI
   1. Hoàn cảnh sáng tác:
   “Bên kia sông Đuống” ra đời năm 1948. Sông Đuống còn gọi là sông “Thiên Đức”, là một nhánh của sông Hồng nối với sông Thái Bình, chia tỉnh Bắc Ninh ra làm hai phần: Nam (hữu ngạn), và Bắc (tả ngạn). Quê hương Hoàng Cầm ở Nam phần tỉnh Bắc Ninh, ngay bên bờ sông Đuống. Khi giặc Pháp chiếm Nam phần Bắc Ninh thì Hoàng Cầm đang công tác ở Việt Bắc. Một đêm giữa tháng tư năm 1948, Hoàng Cầm trực tiếp nghe tin giặc Pháp đánh phá quê hương mình (nằm bên bờ sông Đuống, thuộc xứ Kinh Bắc - một vùng đất trù phú và nổi tiếng vì có truyền thống văn hoá lâu đời). Ông rất xúc động và ngay đêm ấy, dưới ngọn đèn dầu ông viết một mạch từ 12 giờ đêm đến gần sáng với “niềm căm giận và niềm thương cảm sâu sắc” như chính nhà thơ đã có lần tâm sự về bài thơ này (“bên này” là đất tự do, hướng về “bên kia” là vùng giặc chiếm đóng và dày xéo). Bài thơ lần đầu tiên được đăng trên báo “Cứu quốc” tháng 6-1948 và nhanh chóng được phổ biến rộng ra toàn quốc.
   2. Ý nghĩa: Giúp ta hiểu thêm gì về tác phẩm?
   Có một nhà thơ nước ngoài đã nói: “Thơ sinh ra từ tình yêu và lòng căm thù, từ nụ cười trong sáng hay giọt nước mắt đắng cay?”. Còn Lê Quý Đôn thì cho rằng: “Thơ phát khởi từ trong lòng người ta” và Ngô Thì Nhậm cũng đã nhấn mạnh: “Hãy xúc động hồn thơ cho ngọn bút có thần”. Nghĩa là thơ hay phải bắt đầu nảy sinh từ lòng người, tức là bắt đầu từ chủ thể. Ngoại giới dù có ý nghĩa quan trọng như thế nào mà nếu lòng người vô cảm, băng giá thì cũng không có thơ. Thơ ca chân chính, được người đọc xúc động, yêu thích trước hết phải bắt nguồn từ tình cảm, từ cõi lòng, chứ không phải bắng suy lí, bằng trí tuệ. Dù trí tuệ, suy lí tuy cũng đều là tiếng nói của chủ thể, nhưng không làm nảy sinh được thơ ca.

   Đúng như một nhà lí luận thơ đã viết “Ta cho thơ có ba điều chính: một tình, hai cảnh, ba sự”. Hiểu như vậy, chúng ta thấy hoàn cảnh ra đời nói trên giúp ta hiểu sâu thêm niềm tự hào, thương mến, nỗi đau đớn xót xa của nhà thơ khi nói đến những giá trị văn hoá, vẻ đẹp cổ truyền, sinh hoạt bình yên và những con người thân yêu trên quê hương Kinh Bắc bị giặc tàn phá “khủng khiếp”. Thông qua đó, mà những cảnh, những người, những số phận khác nhau của vùng quê Kinh Bắc cứ lần lượt hiện lên thật đẹp, thật thương, mà cũng thật tội cứ lay động trái tim độc giả mãi không thôi.

0 nhận xét:

Đăng nhận xét