10 tháng 8 2015

Học vấn không có quê hương, nhưng người học phải có Tổ quốc

ĐỀ 45: “
Học vấn không có quê hương, nhưng người học phải có Tổ quốc”   
(L. Pasteur). Anh (chị) trình bày suy nghĩ của mình về vấn đề trên?

BÀI LÀM
             “Quê hương là gì hả mẹ; Mà cô giáo dạy phải yêu”. Trong Bài học đầu cho con, nhà thơ Đỗ Trung Quân đã hình tượng hóa quê hương - Tổ quốc qua lời cô giáo dạy học trò bằng những điều giản dị: là chùm khế ngọt; là cầu tre nhỏ; là hoa cau rụng trắng ngoài thềm… để rồi kết thúc bài bằng điều giản dị: Quê hương nếu ai không nhớ; Sẽ không lớn nổi thành người. Thi phẩm ấy đã được Giáp Văn Thạch phổ nhạc và cũng đặt tựa đề giản dị mà thiêng liêng vô cùng bằng hai tiếng “Quê hương”. Thơ và nhạc đã dìu nhau cất cánh và đọng vào tâm khảm vào mỗi trái tim người Việt từ khi nó ra đời cho đến tận hôm nay và chắc chắn nó sẽ trường tồn cùng năm tháng. Đó chính là điều mà nhà bác học L. Pasteur nói “Học vấn không có quê hương, nhưng người học phải có Tổ quốc”.
            Học vấn không có quê hương, nghĩa là không có biên giới, không giới hạn đối tượng. Kiến thức nhân loại lan tỏa đến những ai có khát vọng học tập, có khát vọng truyền bá những điều tốt đẹp đến mọi người. Trong lịch sử nhân loại, có biết bao luồng tri thức được truyền đi mà đầu tiên phải kể đến là những học thuyết thời cổ đại của Phật học, của Thiên Chúa giáo, của Nho học, Đạo học (Lão - Trang)… để ngày nay trở thành di sản chung của nhân loại.
             Bên cạnh những tri thức bồi dưỡng tâm hồn, tư tưởng, ta đã chứng kiến thời kì lan tỏa của tri thức khoa học thực nghiệm như: hóa học, vật lí, sinh học,… trừu tượng như toán học,… Khát vọng chiếm lĩnh tri thức làm giàu tâm hồn, tri tuệ của mình và dân tộc, Tổ quốc mình đã mở ra những phong trào du học diễn ra khắp thế giới từ xưa đến nay: Trần Huyền Trang thời Đường đã vâng lệnh triều đình sang Ấn Độ (Tây Trúc) thỉnh kinh, nhằm giáo hóa dân tộc Trung Hoa noi theo gương sáng từ bi của Phật; phong trào Đông Du của Việt Nam từng diễn ra ở cuối thế kỉ XIX và đầu thế kỉ XX do chí sĩ Phan Bội Châu đề xướng với mục đích khai hóa dân tộc khỏi sự nghèo nàn, lạc hậu và thoát khỏi bóng đêm của chủ nghĩa thực dân Pháp bao trùm xã hội Việt Nam ngày ấy. Thời đại Hồ Chí Minh đã chứng kiến những nhân tài kiệt xuất sau khi trang bị kiến thức vững vàng, đã từ bỏ vinh hoa phú quý ở hải ngoại, sẵn sàng về phục vụ quê hương – Tổ quốc trong công cuộc giải phóng dân tộc. Đó là những nhân cách cao đẹp, những kiến thức khoa học thuộc hàng ưu tú nhất một thời như: Trần Đại Nghĩa, Đặng Văn Ngữ, Phạm Ngọc Thạch, Nguyễn Văn Thủ, Kha Văn Cận,…
             Ngày nay, có biết bao thanh niên du học và trở về phục vụ cho công cuộc hiện đại hóa đất nước. Những sự kiện trên đã chứng minh hùng hồn cho một phần câu nói của L. Pasteur: Học vấn không có quê hương.
             Tuy học vấn không có quê hương nhưng “người học phải có Tổ quốc”. Tổ quốc là danh từ trừu tượng nhằm muốn nói đến nơi mình sinh ra, nơi chôn rau cắt rốn, nơi cha mẹ, ông bà, tổ tiên ta sống từ đời này qua đời khác. Người có học không có nghĩa là giới hạn ở những người được đến trường, mà theo cách hiểu rộng “Con đi trường học, mẹ đi trường đời” trong câu dân gian. Tóm lại, đó là những người có kiến thức, có ý thức tôi luyện bản thân và hướng về quê hương - Tổ quốc - dân tộc. Những hình ảnh về Tổ quốc rất giản dị mà thiêng liêng đến lạ: đó có khi là một dòng sông xanh biếc “nước gương trong soi tóc những hàng tre” mà khi đi xa Tế Hanh đã nhớ đến quặn lòng; là cầu tre nhỏ, là đêm trăng tỏ trong tâm thức của nhà thơ Đỗ Trung Quân; là con đường đưa anh đến trường, là núi Bút, non Nghiên gợi đến tinh thần hiếu học của cậu học trò trong ý thơ của Nguyễn Khoa Điềm; là cánh đồng quê và trời chiều trong tâm tưởng yêu thương muôn đời của mỗi con người Việt Nam,… Như vậy, Tổ quốc là nơi ta gửi những yêu thương, nhung nhớ khi ta đi xa, khi nơi ấy tươi sáng, người người ấm no, hạnh phúc làm ta vui sướng, khi nơi ấy tiêu điều xơ xác làm ta nhói lòng. Nguyễn Đình Thi nhói đau khi quê hương bị tàn phá “Ôi những cánh đồng quê chảy máu; Dây thép gai đâm nát trời chiều”. Hoàng Cầm nức nở, cụ thể hóa nỗi đau trước cảnh quê hương bị giày xéo bằng hình ảnh “Sao xót xa như rụng bàn tay”. Và cao hơn nữa “Đất nước là nơi dân mình đoàn tụ”. Khi dân tộc li tán, đau thương, Trưng nữ vương gác nỗi đau riêng làm cho “Ải Bắc quân thù kinh vó ngựa; Giáp vàng khăn trở, lạnh đầu voi”; Nguyễn Trãi gạt nước mắt từ biệt cha chốn quan san về dâng “Bình Ngô sách” và mười năm ròng rã bên Lê Lợi “nằm gai nếm mật” nuôi chí đánh đuổi giặc Minh; Trần Quang Khải và Trần Hưng Đạo đứng trước vận mệnh đất nước ngả nghiêng đã dẹp bỏ sự tị hiềm của gia đình cùng đứng bên nhau đánh đuổi giặc Nguyên; Trần Bình Trọng với câu nói nổi tiếng “Ta thà làm quỷ nước Nam, còn hơn làm vương đất Bắc”; Nguyễn Đình Chiểu đã dùng ngòi bút kiên định của mình để “chở đạo - đâm gian”; Phan Châu Trinh, Phan Bội Châu và biết bao sĩ phu yêu nước đã dùng sở học của minh vì sự nghiệp giải phóng và hưng thịnh của đất nước.
             Chứng kiến cảnh dân tộc chìm trong bể máu của chủ nghĩa thực dân; chứng kiến cảnh “nhà tù nhiều hơn trường học” trên đất nước mình, người con xứ Nghệ, Nguyễn Sinh Cung cũng chính là Nguyễn Tất Thành, Nguyễn Ái Quốc, Hồ Chí Minh đã hi sinh cả tuổi thanh xuân của đời mình quyết ra đi tìm đường cứu nước. Đây là một minh chứng tuyệt vời nhất của Việt Nam về tinh thần “người học phải có Tổ quốc”. Sở học, tư tưởng và tấm lòng, nhân cách Hồ Chí Minh mãi mãi là điểm son tươi sáng trong lịch sử dân tộc Việt Nam.

            Ngày nay, sống trong một thời đại hòa bình và tận hưởng những vinh quang của tri thức nhân loại thời mở cửa, thời của toàn cầu hóa, thời của sự tỏa sáng về công nghệ thông tin,… chúng ta có điều kiện để học tập, trau dồi tri thức. Khi vững vàng tri thức, người ta dễ phân biệt được đúng sai và chắc chắn mỗi chúng ta đều hiểu giá trị thiêng liêng của Tổ quốc và niềm tự hào dân tộc. Lần giở những trang sử xưa, ta càng thêm yêu, thêm tự hào về tổ tiên ông cha và ta tự nhủ phải sống và làm việc vì quê hương đất nước. Không ai có thể phủ nhận rằng “trong anh và em hôm nay đều có một phần Đất Nước” như cách nói của Nguyễn Khoa Điềm.

0 nhận xét:

Đăng nhận xét